Bronisław Geremek, Głos w Europie. Recenzja.

Głos Profesora w sprawie Europy

„Głos w Europie” to polskie tłumaczenie książki „Une Voix en Europe” wydanej przez Fundację Jeana Monneta na rzecz Europy w Lozannie. To zbiór niepublikowanych przemówień Bronisława Geremka, wywiadów jakich udzielił w ostatnich latach życia oraz bardzo ciekawych wspomnień, napisanych przez przyjaciół Profesora.

Bronisław Geremek urodził się 6 marca 1932 roku w Warszawie w żydowskiej rodzinie jako Benjamin Lewertow. Jego dzieciństwo przypadło na tragiczny w Polsce okres zawieruchy wojennej, a z powodu swojego żydowskiego pochodzenia był wielokrotnie prześladowany. Jego ojciec zginął w Auschwitz, a Geremek w 1940 roku trafił wraz z rodziną do getta warszawskiego, skąd uciekł w roku 1942. Do bolesnych wspomnień starał się nie wracać, nie naruszać dyskrecji.
„Jestem człowiekiem, który nie lubi się uzewnętrzniać. (…) Jest to kwestia dyskrecji, której nie lubię naruszać i nie lubię, gdy inni ją naruszają. Może czasem w tej lojalności posuwam się za daleko, ale wolę to od ryzyka naruszenia jej. Pomagam sobie brakami w pamięci. Nie wiem, czy tak bardzo źle czynię?” – tłumaczył Profesor.
W 1950 roku wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, wierząc w destalinizację i odbudowanie powojennej wolnej Polski. Wystąpił z niej w roku 1968 na znak protestu przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. Doskonale wiedział już wtedy, że Polska sama musi walczyć o demokrację, a wpływ sowiecki wcale się nie zmniejsza.

Bronislaw-Geremek (fot. Andrzej Barabasz)Bronisław Geremek z powołania był jednak naukowcem. Historykiem, mediewistą, gorącym zwolennikiem integracji europejskiej. Zajmował się badaniami nad historią kultury i społeczeństwa średniowiecznego, głównie jego ubogich warstw. Jego praca habilitacyjna z 1972 roku nosiła tytuł „Ludzie marginesu w średniowiecznym Paryżu. XIV-XV wiek”, koncentrując się na różnych grupach marginesu społecznego w średniowiecznym Paryżu. Od 1955 roku był asystentem, a następnie wykładowcą w Polskiej Akademii Nauk, w latach 1962-1965 wykładał na Sorbonie, gdzie objął na trzy lata funkcję kierownika Centrum Kultury Polskiej.

W połowie lat siedemdziesiątych przyłączył się do opozycji demokratycznej. Był jednym z sygnatariuszy porozumień gdańskich w sierpniu 1980 roku – został doradcą politycznym Lecha Wałęsy. Po wprowadzeniu rok później stanu wojennego, przez rok był internowany. Po upadku systemu komunistycznego został posłem na Sejm RP, w latach 1997-2000 sprawował funkcję Ministra Spraw Zagranicznych. Po wejściu Polski w szeregi Unii Europejskiej od 2004 był posłem Parlamentu Europejskiego, gdzie był członkiem Komisji Spraw Konstytucyjnych, Komisji Tymczasowej do spraw Wyzwań Politycznych i Środków Budżetowych w Rozszerzonej Unii i wszedł do delegacji do komisji współpracy parlamentarnej UE – Rosja.

Uhonorowany został 23 tytułami doktora honoris causa, m.in. przez uniwersytety w Paryżu, Bolonii, Nowym Jorku, Utrechcie, Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą czy Uniwersytet Jagielloński. Był członkiem Pen Clubu, Akademia Europea, profesorem wizytującym w College de France, wiceprzewodniczącym Societa Europea di Kultura oraz wielu innych stowarzyszeń i organizacji. Został odznaczony znaczącymi wyróżnieniami i najwyższymi państwowymi orderami za zasługi, m.in. w Polsce, Francji, Niemczech, Portugalii, Belgii, na Litwie.

Bronislaw-Geremek-Tadeusz-Mazowiecki-01-05-2004 (fot. Mariusz Kubik)We wspomnieniach ludzi z otoczenia Profesora wyłania się on jako człowiek trzech pasji, którymi były: polski patriotyzm, historia i Europa. Tak charakteryzował go bliski przyjaciel – francuski historyk Jacques Le Goff. W latach PRL-u płacił wysoką cenę za swoje działania w środowisku intelektualistów-dysydentów; za pracę w Towarzystwie Kursów Naukowych jego kariera akademicka została zablokowana. Profesor ze spokojem i godnością przyjmował owe konsekwencje, lubił powtarzać, że „tak trzeba”.
„Każda rozmowa o Bronku będzie rozmową o Polsce” – powiedział nad grobem Profesora Tadeusz Mazowiecki, pierwszy premier III Rzeczypospolitej. Ambasador polskiej polityki w Europie. Odważny i rozważny w działaniach, oszczędnie sięgał po patetyczne słowa, stawiał na czyny, które miały być wizytówką człowieka, zarówno polityka, naukowca, jak i obywatela. Zwolennik integracji europejskiej, z zachowaniem narodowej i kulturowej odrębności.
Wybitny pedagog. Podkreślał znaczenie nauki i wiedzy zdobywanej poprzez zadawanie pytań. Ubolewał nad dezawuowaniem wartości uniwersytetu. Pilny czytelnik Josepha Conrada. Niepoprawny palacz fajki.
„Przyjaźń opiera się na imponderabiliach, na poczucie, że niezależnie od dzielących nas różnic odbieramy na tej samej długości fal, wpadamy w zachwyt czy wściekłość z tych samych powodów. W żadnej mierze nie wynika z przypadku, ale żywi się i umacnia, czerpiąc z dość podobnych doświadczeń, ze wspólnych przekonań.” – napisał nieżyjący już szwajcarski historyk Jean-Francois Bergier.

Swój wkład w „Głos w Europie” wnieśli bliscy współpracownicy i przyjaciele Bronisława Geremka, autorzy wspomnień dotyczących Profesora: Władysław Bartoszewski, Jean-Francois Bergier, Jerzy Buzek, Jose Maria Gil-Robles, Jacques Le Goff, Cezary Lewandowicz, Patrick Piffaretti, Henryk Samsonowicz.
Bronisław Geremek mówił m.in. o Unii Europejskiej i jej kryzysach, o problemie tożsamości europejskiej, trosce o miejsce Europy w świecie XXI wieku, sensie integracji, historii i pamięci Starego Kontynentu.

Nie przez przypadek cieszył się takim szacunkiem w całej Europie. Nie jest istotne, czy odbiorca książki jest zwolennikiem integracji czy eurosceptykiem. Różnice poglądowe, także polityczne, będą istniały zawsze. Ważne jednak, by w czasach dzisiejszego politycznego bagna w Polsce, plugawym języku debaty publicznej, niemoralnym wzajemnym dezawuowaniu wartości i dokonań przez polityków różnych ugrupowań, umieć, mimo różnego pomysłu na współczesną Polskę, usiąść przy jednym stole i porozmawiać.

Bo Profesor był przede wszystkim człowiekiem dialogu. W taki sposób mówił, pisał, przekazywał myśli, plastycznie opowiadał, tłumaczył swój punkt widzenia. To nie jest książka skierowana do polityków, ale do ludzi, do obywateli. Pomoże zrozumieć pewne mechanizmy, tworzące współczesną Europę, pokazać jej mocne strony i lęki.

Bronisław Geremek, Głos w Europie, tłum. Agnieszka Rasińska – Bóbr, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2010.

Rafał Niemczyk

Informacje Dorota Jędrzejewska
Lubię czasami coś poczytać i coś napisać.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: