Komparatystyka dzisiaj – problemy teoretyczne, t.1, pod. red. Ewy Szczęsnej i Edwarda Kasperskiego. Recenzja.

Sztuka porównywania

Wbrew pozorom nawet nauki teoretyczne idą z duchem czasu. Wszelkie aparaty badawcze, aby nieprzerwanie spełniać swoje zadanie, muszą ewoluować wraz z nowoczesnymi trendami wśród badanych przedmiotów, aktualizować się, nieustannie weryfikować swoją metodologię. Stąd kolejne konferencje, kolejne naukowe analizy proponujące nowe, całkiem świeże spojrzenie, próbujące rozliczyć się z historią swoich dociekań.

„Komparatystyka dzisiaj – problemy teoretyczne” – to właśnie taki rozrachunek ze zwietrzałym już myśleniem dawnych komparatystów, połączony ze spojrzeniem w przyszłość. To monografia, która zadaje pytanie o ciąg dalszy, o nowy kierunek i sposób myślenia w tej szerokiej i elastycznej dziedzinie literaturoznawstwa. Dziedzinie bardzo wdzięcznej, która właśnie dzisiaj ma szansę na odrodzenie. Teraz, po długim okresie nieufności sceptyków i zmagań z nieprzychylnymi głosami – wydaje się być aktualna jak nigdy wcześniej.

Komparatystyka jest sztuką porównywania i na porównywaniu opiera się jej istota. A proces porównywania w dzisiejszym „wymieszanym” świecie jest nieunikniony. W dobie literatury, która przeżyła już postmodernizm, a teraz bardzo lubi mówić sama o sobie, w czasie swoistego miszmaszu kierunków, stylów, kultury wysokiej i niskiej, w erze globalizacji i nowych mediów, przesądzone jest badanie dzieł sztuki, nie jako zjawisk zawieszonych gdzieś w próżni, ale jako archiwów, należących do złożonego i wieloetapowego dyskursu. Porównanie pozwala spojrzeć na przedmiot badań z całkiem innej, pełniejszej perspektywy, a wprowadzanie w ruch kontekstów (politycznych, religijnych, socjologicznych i innych), szukanie źródeł oraz odwołań często przynoszą nieoczekiwane efekty. Orzeźwiają wyblakłe już spojrzenie na dobrze znane literackie zjawiska, pozwalają w pełni zrozumieć zjawiska całkiem nowe. Komparatystyka zachęca do dialogu.

Autorzy książki, z całą świadomością zarzutów towarzyszących komparatystyce (m. in. tendencyjność, wtórność, brak ściśle określonych narzędzi badawczych, zbyt duża swoboda interpretacyjna, abstrakcyjność), jasno, starannie i obiektywnie określają szanse tej dziedziny nauki, głęboko analizują wybrane jej pojęcia, stawiają tezy. Patrzą na literaturę z niezwykle szerokiej perspektywy, opowiadają o jej teorii z rozmachem, przywołując wiele żywych, zajmujących źródeł i faktów – przez co ich rozważania przybierają uniwersalne formy – dotyczą nie tylko komparatystyki samej w sobie, ale ujmują w ramy nauki humanistyczne w ogóle. „Komparatystyka dzisiaj” stanowi więc solidny fundament ku kolejnym, bardziej szczegółowym badaniom, jest rzetelnym i zrozumiałym opisem. Można ją również uznać jako sprawnie napisany podręcznik, od którego warto zacząć swoją badawczą przygodę z komparatystyką.

Redaktorzy „Komparatystyki dzisiaj”, po świetnie napisanej części teoretycznej, chcą rozszerzyć swoje kompendium o analizy praktyczne, mające być przedmiotem tomu drugiego. Spodziewam się erudycyjnych i atrakcyjnych tekstów – mogących zainteresować nie tylko komparatystę, ale i każdego miłośnika sztuki. Wszak nauka tak bardzo otwarta na dialog i łącząca w sobie różnorodne dziedziny, jest dobrym pretekstem, by łączyć również rozmaitych teoretyków szeroko pojętej humanistyki i odbiorców o odmiennych zainteresowaniach.

Komparatystyka dzisiaj, problemy teoretyczne, t. 1, pod red. Ewy Szczęsnej i Edwarda Kasperskiego, wyd. Universitas, Kraków 2010.

Dorota Jędrzejewska

Informacje Dorota Jędrzejewska
Lubię czasami coś poczytać i coś napisać.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: